* CONFABULATORES NOCTURNI / ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΙ ΑΦΗΓΗΤΕΣ

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ

Confabulatores nocturni, 1

Κωνσταντίνου Θεμελή

ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΙ ΑΦΗΓΗΤΕΣ

(…) Ἐκεῖνο πού μποροῦμε νά ποῦμε εἶναι ὃτι ὃλοι ὃσοι ἒχουν συνείδηση τοῦ φοβερά σοβαροῦ χαρακτήρα τῶν ζητημάτων πρέπει νά κάνουν ὂ,τι εἶναι δυνατόν εἲτε πρόκειται γιά τόν προφορικό ἢ τόν γραπτό λόγο, εἲτε ἁπλῶς γιά τή στάση τους στόν χῶρο ὃπου βρίσκονται, νά προσπαθήσουν νά μιλήσουν, ν’ ἀσκήσουν κριτική σ’ αὐτήν τήν ξέφρενη πορεία πρός τήν ἂβυσσο, νά ξυπνήσουν τή συνείδηση τῶν συμπολιτῶν τους. (…)

Κορνήλιος Καστοριάδης

Ὁ Ἱστορικός –μέ κεφαλαῖο γιῶτα–, ἢ ὁ πραγματικός ἱστορικός –μέ ἐπιθετικόν προσδιορισμό, ἡ ἀναγκαιότητα τοῦ ὁποίου θά φανεῖ στή συνέχεια–, ἀφηγεῖται μιά ἱστορία∙ ἡ ὁποία ὑπηρετεῖ, πρίν ἀπ’ ὃλα, τή μνήμη τοῦ Γεγονότος, τή μή λήθη του, τήν ἀλήθεια του, ἀφοῦ ἡ λέξη “ἀλήθεια” σχηματίζεται ἀπό τή λέξη «λήθη» καί τό στερητικό «α». Ἡ πρόταση “αὐτό εἶναι ἀληθές”, ἀρχικῶς σήμαινε “αὐτό εἶναι ἀλησμόνητο, ἀξέχαστο”. Σήμερα σημαίνει “αὐτό εἶναι γεγονός”. «Αὐτό ἒγινε, αὐτό εἶναι γεγονός», λέει ὁ πραγματικός ἱστορικός∙ «ἐάν ὁ ἰδεολογικός μηχανισμός τοῦ κράτους-ἒθνους στό ὁποίο ζεῖτε σᾶς ἐπιβάλλει νά τό λησμονήσετε, δέν εἶναι δικό μου πρόβλημα».

Ἦταν ὁ ὀρθολογισμός τῆς Γαλλικῆς Ἐπανάστασης ἐκείνος πού ἒδωσε ἓνα καθαρῶς πολιτικό νόημα στήν ἒννοια τοῦ Ἒθνους. Ἒθνος ἦταν τό σύνολο τῶν πρώην ὑπηκόων πού ἒγιναν πολῖτες διότι ἐναντιώθηκαν στά προνόμια τῆς ἐλέω Θεοῦ Μοναρχίας κι ἒθεσαν τόν ἑαυτό τους ὡς τή νόμιμη βάση τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Καί ἦταν ὁ γαλλικός Ρομαντισμός καί τό βιβλίο Εἰσαγωγή στήν ἀνισότητα τῶν Φυλῶν τοῦ Γάλλου Γιοζέφ Γκομπινώ πού μετατόπισαν τή σημασία του ἀπό τό πολιτικό στό βιολογικό πεδίο -λέγε με “καθαρότητα αἳματος”-, κι ὁδήγησαν ἒτσι σέ νεκροταφεῖα τῶν φυλῶν – λέγε με Auschwitz-, σέ κόκκινα ποτάμια μέ πρόσχημα τήν ἀρρώστια πού ὀνομάζεται “καθαρότητα αἳματος καί φυλετική ἀνωτερότητα”.

Γιά τίς ἀνάγκες αὐτοῦ τοῦ Ἐθνικισμοῦ, γιά νά ὑπηρετήσει τόν ἱδεολογικό μηχανισμό τῶν κρατῶν-ἐθνῶν στά ὁποῖα ζοῦμε σήμερα –πού δέν τά συνέχει, ἀποδεδειγμένα, οὒτε τό ὁμόαιμον, οὒτε τό ὁμόγλωσσον, οὒτε τό ὁμόθρησκον, οὒτε τό ὁμόηθες-, ἀλλά ἓνας ἐπινοημένος ἰδεολογικός μηχανισμός, ἀναδὐθηκε ὁ «ἐθνικός ἱστορικός». Ἀφηγεῖται κι αὐτός μιά ἱστορία∙ ἡ ὁποία, ὃμως, ὑπηρετεῖ τήν διατεταγμένη λήθη τοῦ γεγονότος (Ἰβάρ Ἑκελάντ)∙ ὑπηρετεῖ τόν πρῶτο κανόνα ὃσων ἐργάζονται στήν αὐλή τῆς Ἐξουσίας: «Ὃ,τι δέν πρέπει νά εἶναι ἀλήθεια, δέν εἶναι ἀλήθεια!» Τί λέτε; Ἀλήθεια; Ὑπηρετεῖ τόν μῦθο πού ἒχει ὀνομάζεται «Ἱστορία τοῦ Ἒθνους»! – κάθε ἒθνους. Ἰδιαιτέρως σ’ αὐτήν ἐδῶ τή χώρα ὃπου «ὁ Μῦθος ἐπιβάλλεται ἀρειμανίως ὡς Ἱστορία καί ἡ Ἱστορία μυθοποιεῖται στό ἒπακρο», ὃπως ἒγραψε, σ’ ἓνα κείμενό του γιά τόν Θόδωρο Ἀγγελόπουλο, ὁ Βασίλης Ραφαηλίδης. Αὐτός ὁ ἱστορικός «κατάντησε δημόσιος λειτουργός κι ἐπίσημος γραφειοκράτης» (Marcel Detienne), «ἱστορικός τῆς αὐλῆς τῆς Ἐξουσίας» (Gore Vidal), κατάντησε «ἀκαδημαϊκός» (Βασίλης Ραφαηλίδης).

Νά γιατί στήν ἐποχή μας εἶναι τόσο ἒντονη ἡ σύγκρουση μεταξύ Μνήμης καί Λήθης. Νά γιατί ὃσοι δέν ἢλεγξαν, ὃπως ὁ Νῖκος Γκάτσος, γιά νά διαπιστώσουν ὃτι ἦταν «ψεύτικα τά λόγια τά μεγάλα, πού ἂκουσαν μέ τό πρώτο τους τό γάλα» ὡρύονται σήμερα ἐναντίον τῶν πραγματικῶν Ἱστορικῶν καί τῶν θαρραλέων ἐρευνητῶν: «Ξαναγράφουν τήν Ἱστορία!»
Ὃχι, δέν ξανα-γράφουν τήν Ἱστορία. Γράφουν τήν Ἰστορία. Αὐτό πού ἒγραψαν οἱ «ἐθνικοί ἱστορικοί» εἶναι, σέ μεγάλον βαθμό, ὁ μῦθος τῆς «ἐθνικῆς ἱστορίας».
«Ἂρχισα νά γράφω τήν ἱστορία τῆς χώρας μου», εἶπε ὁ Ἀμερικανός συγγραφέας Γκόρ Βιντάλ, «διότι δέν ἂντεχα τά ψέμματα πού ἒγραφαν στά βιβλία τους οἱ καθηγητές ‘Ἱστορίας’ τῶν Πανεπιστημίων μας». Κι ἒγραψε, ἀπό τό 1967 μέχρι τό 2000, ἑφτά ἱστορικά μυθιστορήματα πάνω τήν ἱστορία τῶν Ἠνωμένων Πολιτειῶν μέ τίτλο Ἀφηγήσεις τῆς Αὐτοκρατορίας, παρά τό γεγονός ὃτι ὁ ἐκδότης του συνέστησε τόν «ἀσφαλέστερο» καί κοινότοπο τίτλο «Χρονικά τῆς Ἀμερικῆς»!

Ὁ μυθιστοριογράφος ἀφηγεῖται, κι αὐτός, μιά ἱστορία – ὑποτίθεται «πλαστή», «ἐπινοημένη»,. Ἀλλ’ αὐτή ἡ ἐπινοημένη ἱστορία μπορεῖ νά πεῖ ἀλήθειες γιά τήν Κοινωνία, τόν Ἂνθρωπο, τό Ἂτομο, τό Πρόσωπο –τά τρία τελευταῖα δέν ταυτίζονται!–, τίς ὁποίες δέν μποροῦν νά ποῦν οἱ ἒρευνες ὃλων τῶν Κοινωνικῶν Ἐπιστημῶν καί τῆς Δημοσιογραφίας μαζί.
Γιατί;
Διότι αὐτές σωρεύουν πληροφορίες ἐπάνω σέ θέματα γιά τά ὁποῖα οἱ ἂνθρωποι δέν διστάζουν νά μιλήσουν μπροστά στό μικρόφωνο τοῦ ἐρευνητῆ. Τά σημαντικά πράγματα ἐξελίσσονται μέσα στή σιωπή, διότι οἱ ἂνθρωποι φοβοῦνται νά μιλήσουν γι’ αὐτά, ἐπειδή τρέμουν τίς συνέπειες τῶν λεγομένων τους. Ἓνας μυθιστοριογράφος, χρησιμοποιῶντας τήν καλλιτεχνική μορφή τοῦ Μυθιστορήματος μπορεῖ νά μιλήσει γι’ αὐτά καί νά γράψει σέ μιάν ἀπό τίς ἐσωτερικές σελίδες τοῦ μυθιστορήματος «ὁποιαδήποτε σχέση μέ πραγματικά πρόσωπα ἢ γεγονότα εἶναι ἐντελῶς συμπτωματική», γιά ν’ ἀχρηστεύσει κάθε λογῆς «καλοθελητές» πού τόν περιμένουν, κρυμμένοι σέ σκοτεινές γωνιές, εἲτε γιά νά τόν «ξεκοιλιάσουν» εἲτε, στήν καλύτερη περίπτωση, νά τόν ἐγκαλέσουν σέ δίκη.

Ὁ δραματουργός, ὁ θεατρικός συγγραφέας ἐάν προτιμάτε, ἀφηγεῖται, ἐπίσης, μιά ἱστορία – ὁμαδικά. Ἠ τέχνη τοῦ Θεάτρου, ἀπό τή θέση πού τήν κοιτάζω ἐδῶ, δέν εἶναι παρά ἒνας ὁμαδικός ἀφηγητής.

Ὃλοι οἱ ἀναφερθέντες εἶναι ἀπόγονοι προγόνων πού ὀνομάζονται μυθοφόρος, παραμυθάς –μέ τήν ἀρχική σημασία τοῦ ὂρου, ὂχι μέ τή σημερινή, τοῦ ψεύτη–, ἀφηγητής, ραψωδός…

Ὁ ραψωδός τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ἦταν κάποιος πού ταξίδευε ἀπό πόλη σέ πόλη τοῦ τοτινοῦ κόσμου καί ἀφηγεῖτο ἱστορίες ἀπαγγέλοντας καί ἂδοντας. Ἡ λέξη ἀποτελεῖ φθαρμένη ἐκδοχή τῆς ἀρχικῆς λέξης φρασωδός, ἡ ὁποία σήμαινε ἐκεῖνον πού ἦδε φράσεις – ἦδε, μέ ἦτα, ψιλή, περισπωμένη καί ὑπογεγραμμένη, Παρατατικός τοῦ ρήματος ἂδω: ἂδω, ἦδον, ἂσομαι –ὃταν ὁ Μέλλων χρόνος σχηματιζοταν μονολεκτικά–, ἦσα –φρασώ-δησα, τραγώ-δησα, τραγού-δησα–, ἂσας ἒχω, ἂσας εἶχον. Ἡ λέξη φρασωδός, λοιπόν, φθάρθηκε πρῶτα σέ ραφσωδός καί κατέληξε ραψωδός, μέ καινούργια σημασία: «ράφτης», συνθέτης ὡδῶν – ἡ Ἱσπανική Ραψωδία τοῦ Μωρίς Ραβέλ, ἡ Οὐγγρική Ραψωδία τοῦ Φράντς Λίστ…

Ἓνας κορυφαῖος ἀνατολιστής (ἢ ὀριενταλιστής – μελετητής κάποιου πολιτισμοῦ τῆς Ἀνατολῆς), ὁ αὐστριακός βαρῶνος Γιόζεφ φόν Χάμμερ Μπούρκσταλ γράφει σέ κάποιο κείμενό του γιά κάποιους ἀνθρώπους πού εἶχαν ὡς ἐπάγγελμα τήν ἀφήγηση ἱστοριῶν κατά τή διάρκεια τῆς νύχτας καί ὀνομάζονταν Confabulatores Nocturni – Νυχτερινοί Ἀφηγητές. Παραθέτει δέ κάποιο κείμενο τῆς ἀρχαίας Περσίας ἀπό τό ὁποῖο μαθαίνουμε ὃτι ἓνας ἀπό τούς πρώτους ἀκροατές τέτοιων ἱστοριῶν ἦταν καί ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών, ὁ ὁποῖος ὑπέφερε ἀπό ἀϋπνίες. Ἒ, ἀπό τί θά ὐπέφερε; Ὃταν θέλεις νά κατακτήσεις τόν κόσμο μέ τό σπαθί, δέν μπορεῑς νά κοιμᾶσαι ἢσυχος! Μέ τό σπαθί του κάτω ἀπό τό μαξιλάρι κοιμόταν! Κοιμᾶται ἢσυχη ἡ αὐτοκρατορία τῆς ἐποχῆς μας; Τό δόγμα της, ἀπό τό τέλος τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τό 1945, μέχρι σήμερα, εἶναι “Perpetual war, for perpetual peace” / “Διαρκής πόλεμος, γιά διαρκή εἰρήνη”. Ὃταν κάποιος ρώτησε τόν Ἀλέξανδρο πῶς κατάφερε νά κατακτήσει τόσο μεγάλο μέρος τοῦ τοτινοῦ κόσμου, σἐ τόσο μικρό χρονικό διάτημα, ἐκεῖνος ἀπάντησε: «Βουλή καί μύθεσοι καί ὑπεροπηίδι τέχνη.» Δηλαδή, μέ τή θέληση, τούς μύθους καί τήν τέχνη τῆς ἀπάτης! Ἒμαθαν πολλά ἀπ’ αὐτόν οἱ σύγχρονοί του στήν ἂλλη πλευρά τοῦ Ἀτλαντικοῦ.

Ἀπό δοκιμή τοῦ “ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΑ”, ἐπάνω στή ζωή καί το ἒργο τοῦ ΜΠ. ΜΠΡΕΧΤ

ΙΙ

Ἡ ἀφήγηση εἶναι τόσο παλιά ὃσο καί ἡ Ἀνθρωπότητα.
Ἀπό τό κίνημά της μέχρι σήμερα ὑπηρετεῖ τόν κοινό δεσμό, τή συνοχή τῶν μελῶν – μιᾶς φυλῆς -στόν προ-κοινωνικό κόσμο-, μιᾶς κοινωνίας, ἀργότερα, ἑνός κράτους-ἒθνους σἠμερα. Ὃλοι τά ἒθνη ἒχουν καί βασίζονται σέ ἀφηγήσεις μύθων, θρύλων καί ἱστοριῶν μέ τίς ὁποίες ὑποτίθεται ὃτι ἀρχίζει ἡ ἱστορία τους – ἐκτός, βεβαίως-βεβαίως, ἀπό «τό περιούσιο ἒθνος τοῦ… Κυρίου, στούς ὣμους τοῦ ὁποίου ἡ Πρόνοιά του ἀπέθεσε τό βάρος τῆς διαιώνησης τῆς «Αἰωνίας Ἀληθείας» (Fontenelle)– λέγε με Ἁγία Γραφή.
Oἱ ἀφηγήσεις τῶν ἐθνῶν γιά τήν καταγωγή τους κλονίζονται στήν ἐποχή μας – δικαίως, διότι περιέχουν ἀναρίθμητα ψέμματα.

Στή συνέχεια ἡ ἀφήγηση ἀναπτύχθηκε σέ μιά μείζονα κατηγορία τῆς Γνώσης.
Πότε ἒγινε αὐτό;
Ὃταν οἱ ἂνθρωποι κατόρθωσαν νά δημιουργήσουν Τάξη, Εὐταξία ἀπό τήν Ἀταξία, τό Χάος. Νά δημιουργήσουν μιά Μορφή, κάτι εὒμορφο ἀπό τό ἂμορφο καί γιά νά χρησιμοποιήσω μιά πολικότητα ἀπό τόν δικό μας πολιτισμό, νά δημιουργήσουν ἀπολλώνεια ἀρμονία ἀπό τό διονυσιακό χάος – ἓναν κόσμο, τόν κόσμο τους.

Οἱ μεγάλες ἀφηγήσεις –ἀπό τή Μαχαμπχαράτα τοῦ Ἰνδοῦ Βυάσα μέχρι τό Πόλεμος καί Εἰρήνη τοῦ Ρώσου Λέοντος Τολστόϊ καί ἀπό τήν Ἀνθρώπινη Κωμωδία τοῦ Γάλλου Ὀνορέ ντέ Μπαλζάκ μέχρι τή Συνέλευση τῶν Πουλιῶν τοῦ Πέρση ποιητῆ Φαρίντ Οὐντίν Ἀτάρ, γιά νά περιοριστῶ σέ μερικά παραδείγματα, ἀφηγοῦνται ἐκτεταμένες ἱστορίες πού σκοπεύουν στή μεταβίβαση διδαγμάτων προγενεστέρων, ἑνός καρποῦ συσσωρευμένης γνώσης, ἑνός κόσμου, στούς μεταγενέστερους.

Δίνοντας κάποια διάλεξη

ΙΙΙ

Καί ξαφνικά, στήν ἀρχή τῆς δεκαετίας τοῦ 1990, ὁ ἀποχαλινωμένος κανιβαλισμός–λέγε με Καπιταλισμό–, τῶν Ἠνωμένων Πολιτειῶν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τή μέχρι παροῦσας ἱστορικῆς στιγμῆς ἀνάπτυξη τοῦ Δυτικοῦ Κόσμου –αὐτοῦ πού συντίθεται ἀπό τήν (ἀρχαία) ἑλληνο-ρωμαϊκή καί τήν ἰουδαιο-χριστιανική συνιστῶσα, πρᾶγμα γιά το ὁποῖο δέν μιλάει σχεδόν κανένας στήν Εὐρώπη λές κι ἒπεσε ἀπό τόν οὐρανό ἢ φύτρωσε σάν ραδίκι στό βουνό Πέκινπα τῆς Νότιας Καλιφόρνιας, ἀποχαλινωμένος ἀπό τήν πολιτική συμπεριφορά τῶν πολλῶν – οἱ πολλοί φταῖνε! Ἡ πλειοψηφία κάθε κοινωνίας ἐκλέγει καί ὑποστηρίζει καί ἡ πλειονότητά της –πού δέν ταυτίζεται μέ τήν πλειοψηφία–, ἐκμεταλλεύεται καί ἀνέχεται κάθε τερατωδία πού διαπράττει ἡ ἐκλεγμένη πολιτική ἐξουσία.
Γιατί;
Διότι ἒχει μία κοινή μεγάλη σημαία πού ἀνεμίζει πάνω ἀπό τίς μικρότερες ἐθνικές σημαῖες. Ἐκείνη πού ἓνας σχετικά νεαρός δραματουργός ἀπό τό Στράτφορντ Ἀπόν Αἲηβον ὀνόματι
William Shakespeare στό ἱστορικό δρᾶμα του Βασιλιᾶς Ἰωάννης χαρακτήριζε

Τhe smooth-fac’d gentleman, tickling commodity,
Commodity, the bias of the world.
Τον καλοξυρισμένο κύριο, το γαργαλιστικό συμφέρον,
Τό συμφέρον, τό βόλεμα, τοῦ κόσμου τό βαρίδι.

Ἓνα παράδειγμα ἀνάμεσα σέ πολλά: Ἡ κοινωνική ἀφαίρεση πού ὀνομάζεται “νοικοκυρά μέ τό καλάθι της” 365 μέρες τό ἒτος, ἐπί τέσσερα ἒτη, δανείζεται χρῆμα ἀπό τούς τοκογλύφους καί τό δίνει, ψωνίζοντας στά μεγαλοκαταστήματα, στούς μεγαλοεπιχειρηματίες, καθιστώντας τους οἰκονομικά πανίσχυρους, μέ ὃλα ὃσα αὐτό συνεπάγεται γιά μιά κοινωνία πού ἒθεσε τό Χρῆμα στό κέντρο τῆς κοινωνικῆς ζωῆς ‒τί κατάντια!‒, καταδικάζοντας ἒτσι σέ θάνατο τόν μικρό, τόν μεσαῖο, τόν μικρομεσαῖο ἐπαγγελματία ‒ κατηγορίες ἐπαγγελματιῶν πού ζοῦν δίπλα της ‒ἀπ’ αὐτούς θά ψωνίσει βερεσέ, ἀπό αὐτούς ζητήσει βοήθεια!‒, καί μία Κυριακή κάθε τέσσερα ἒτη, τήν Κυριακή τῆς “γιορτῆς τῆς… Δημοκρατίας” ἒκλέγει ἓναν ἀνίσχυρο πολιτικόν ἠγέτη γιά νά τά πάρει πίσω!
Ἂμ, δε !
Δύο ἀριθμοί τοῦ 2009, ὃταν ἒγραφα αὐτό τό κείμενο, ἀρκοῦν γιά νά στηρίξουν τήν ὀρθότητα τοῦ συλλογισμοῦ μου: Τό ἐνεργητικό τῶν Τραπεζῶν τοῦ Κόσμου ἦταν 93 τρισεκατομμύρια δολλάρια καί τό ΑΕΠ ὃλων τῶν χωρῶν τοῦ πλανήτη ἦταν περίπου 58 τρισεκατομμύρια δολλάρια.
Ποιός πολιτικός “ἠγέτης” θά τά πάρει πίσω; Ἀφοῦ εἶναι ὑπάλληλος των κεφαλαιοκρατῶν.
Ἓξη πρωθυπουργούς πού τόλμησαν νά ἐναντιωθοῦν ἀνάγκασαν σέ παραίτηση στήν Εὐρώπη, μόνο το 2011. Οί ὑπόλοιποι παρακαλοῦν νά τούς δανείσουν οἱ “ἀγορές” τους.

Ὁ ἀποχαλινωμένος ἀμερικανικός Καπιταλισμός, λοιπόν, τοῦ ὁποίου οἱ ἐπιχειρήσεις περνοῦν, ἐκείνη τήν ἐποχή, μείζονα κρίση μέ αἰτία τόν ἀνταγωνισμό πού ὑφίστανται ἀπό τούς ἀσιατικούς καί ἂλλους «Δράκους», ἀνακαλύπτει ὃτι ἡ διαπολιτισμική τέχνη τῆς Ἀφήγησης μπορεῖ νά τόν ὑπηρετήσει. Τή σφετερίζεται, τή μετονομάζει ἀπό narration, ὃπως ὀνομάζεται στήν Ἀγγλική, σέ storytelling / ἱστόρηση, σέ «παραμύθιασμα πρός ἲδιον ὂφελος» ὃπως θά δείξω στή συνέχεια καί τή θέτει στήν ὑπηρεσία της προκειμένου νά ξαναγεμίσουν τά ταμεῖα τους οἱ δράκουλες πού πίνουν αἷμα –λέγε με τοκογλύφο-, οἱ καρχαρίες τῆς κοινωνίας –λέγε με μεγαλοεπιχειρηματία-, ἀλλά καί γιά νά περάσουν τά ψέμματα πού εἶναι ἀπαραίτητα γιά τή χειραγώγηση τῆς «κινουμένης ἂμμου» οἱ ἀπατεῶνες τῆς Πολιτικῆς.

Θ’ ἀναφέρω μερικά βασικά παραδείγματα τομέων τῆς κοινωνικῆς ζωῆς στούς ὁποίους τό strorytelling ἀναπτύχθηκε τίς τελευταίες τρείς δεκαετίες καί θεωρεῖται πανάκεια τοῦ Καπιταλισμοῦ.

Storytelling marketing. Στόν τομέα τοῦ Ἐμπορίου, ὁ ρόλος τῆς διακίνησης, τοῦ marketing, εἶναι νά πουλάει προϊόντα καί στήν ἐποχή μας κάθε λογῆς σκουπιδοπροϊόντα.
Γιατί, μέσα σέ εἰκοσιπέντε χρόνια, τά τσιράκια τῶν ἐμπόρων, οἱ διαφημιστές, μετατόπισαν τήν προσοχή τοῦ καταναλωτή πρῶτα ἀπό τό προϊόν στή μάρκα του κι ἒπειτα ἀπο τή μάρκα στήν ἱστορία της ;
Ὃταν οἱ καπιταλιστές διαπίστωσαν ὃτι γιά ν’ αὐξήσουν τά κέρδη τους πρέπει νά κατασκευάζουν προϊόντα πού νά μή διαρκοῦν στόν Χρόνο, νά μήν ἀντέχουν, ὣστε ν’ ἀναγκάσουν τούς καταναλωτές ν’ ἀγοράζουν συνεχῶς καινούργια, ἂρχισαν νά παράγουν σκουπίδια.
Κατέστρεψαν, παραλλήλως, καί τήν εὐρωπαϊκή παράδοση τῆς ἐπισκευῆς ἑνός πράγματος. Τά θύματα αὐτοῦ τοῦ Κόσμου εἶναι ἀτελείωτα – κι αὐτά συνέχισαν ν’ ἀγοράζουν τό ἑπόμενο προϊόν μόνο καί μόνο ἐπειδή ἦταν καλό τό προηγούμενο. Ὃταν “ξύπνησαν”, ἀφ’ ἑνός εἶχαν εἰσρεύσει πολλά χρήματα στά ταμεῖα τῶν ἐπιχειρήσεων, ἀφ’ ἑτέρου οἱ διαφημιστές ἦταν ἓτοιμοι νά μετατοπίσουν τήν προσοχή τους ἀπό τό προϊόν στή μάρκα του – ἂρχισαν νά πουλοῦν ὂχι τό προϊόν, ἀλλά τή μάρκα του.
Τό κορυφαῖο παράδειγμα αὐτῆς τῆς μετατόπισης εἶναι ἀπίστευτο: Μετά τήν 11η Σεπτεμβρίου 2001, ἡ τοτινή κυβέρνηση τοῦ Γεωργίου Θάμνου –Bush σημαίνει θάμνος στήν Ἀγγλική-, ἒφτασε στο σημεῖο ν’ ἀναθέσει ὑψηλές κυβερνητικές θέσεις σέ εἰδικούς τοῦ marketing, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβαν τί, λέτε ; Νά πουλήσουν τίς Ἠνωμένες Πολιτεῖες ὡς μάρκα στόν ὑπόλοιπο κόσμο!
Τά θύματα συνέχισαν ν’ ἀγοράζουν σκουπίδια, σκεπτόμενα: Ἀφοῦ εἶναι τῆς τάδε μάρκας, ἂρα θά εἶναι καλό.
Ἀμ, δέν εἶναι.
Ὃταν “ξύπνησαν”, εἶχαν εἰσρεύσει κι ἂλλα χρήματα στα ταμεῖα τῶν ἐπιχειρήσεων, ἐνῶ οἱ διαφημιστές εἶχαν ἓτοιμη τήν ἑπομένη παγίδα: Ἦταν ἓτοιμοι νά μετατοπίσουν τήν προσοχή τους στήν ἱστορία τῆς μάρκας.
Σκουπίδι το προϊόν, ἀνυπόληπτη ἡ μάρκα – ναί, ἀλλά ἒχει μεγάλη ἱστορία!
Κι ἒτσι, ἂρχισαν ν’ ἀναπτύσσουν τό storytelling marketing, τό πωλεῖν διά τοῦ παραμυθιάσματος.
Αὐτό ἀλλάζει ὃλη τήν παραδοσιακή ὁρολογία τοῦ ἐμπορίου – π.χ. δέν μιλάει γιά καταναλωτές, ἀλλά γιά ἀκροατήρια, ὃπως στό Θέατρο, στή Μουσική, στόν Κινηματογράφο… Δέν ἀρκεῖται στό νά πείσει τόν καταναλωτή ν’ ἀγοράσει ἓνα προϊόν, ἀλλά σκοπεύει νά τόν βυθίσει μέσα σ’ ἓνα κατασκευασμένο ἀπό τήν ἐπιχείρηση παραμύθι, τό ὁποῖο περιλαμβάνει καί τίς ἀγοραστικές πράξεις πού συμφέρουν τήν ἐπιχείρηση. Στό τέλος τοῦ παραμυθιοῦ ὁ πωλητής-παραμυθᾶς ρωτάει τόν ἀκροατή του: “Ποιός ρόλος σοῦ ἂρεσε;” “Αὐτός.” “Ἀνέβα στή σκηνή!” “Μά…” “Τί; Χρειάζεσαι κοστούμι; Θά τό ἀγοράσεις ἀπό ἐμᾶς !” “Μα…” “Τί; Ἒχεις ἀντίθετες, σέ σχέση μέ τόν διπλανό σου, πολιτικές ἰδέες, διαφορετικές θρησκευτικές πίστεις ἢ ὁ,τιδήποτε ἂλλο; Μήν ἀνησυχεῖς! Ἐμεῖς θά σᾶς συμφιλιώσουμε ὃλους πάνω στή μεγάλη σκηνή τῆς Παγκόσμιας Ἀγορᾶς!”

Οἱ καλλιτέχνες τῶν Παραστατικῶν Τεχνῶν κάνουμε δοκιμές μηνῶν πρίν ἀνοίξουμε τίς πόρτες γιά νά ἒρθετε νά δεῖτε τήν δουλειά μας. Οἰ πωλητές-παραμυθάδες τῶν ἐπιχειρήσεων σᾶς καλοῦν ν’ ἀνεβεῖτε στή Σκηνή χωρίς πρόβα, ὃπως προστάζει κι ἓνα βιβλίο τοῦ εἲδους πού κυκλοφόρησε πρίν ἀπό λίγα χρόνια, γραμμένο ἀπό Ἓλληνα θιασώτη τοῦ εἲδους. Γιατί; Διότι θέλουν νά σᾶς κάνουν καλλιτέχνες ἀπό τή μιά στιγμή στήν ἂλλη; Βεβαίως, ὂχι. Θέλουν νά πάρουν τό χρῆμα σας καί νά σᾶς χειραγωγήσουν.

Ὃσο βλάσφημο κι ἂν ἀκούγεται”, λέει ἓνα θιασώτης τοῦ stroytelling marketing, “μέσα σέ μιάν οἰκονομία τῆς Ἀγορᾶς, οἱ καταναλωτές κοινωνοῦν μέ τόν ἲδιο τρόπο πού κοινωνοῦν οἱ πιστοί στήν ἑκκλησία: Καταναλώνοντας τά σύμβολα τῆς Ἀμερικῆς κοινωνοῦν μέ τόν ἰσχυρότερο μῦθο ὃλων τῶν ἐποχῶν – τό Ἂμερικανικό ὂνειρο.”

Βλέπετε; Τό πωλεῖν διά τοῦ παραμυθιάσματος δέν κρύβει τόν χαρακτήρα Μεσσία πού διεκδικεῖ. Σκοπεύει ν’ ἀναγκάσει ἀκόμα καί τίς πιό προσωπικές ἀνθρώπινες σχέσεις νά ἐγκλωβιστοῦν σ’ ἓνα κλουβί ἐλεγχόμενο ἀπό τίς μεγάλες ἐπιχειρήσεις. Σκοπεύει νά μᾶς ἀναγκάσει νά δεχθοῦμε τήν Κατανάλωση ὡς τή μοναδική σχέση πού μποροῦμε νά δημιουργήσουμε μέ τόν Κόσμο, ὡς τό μοναδικό νόημά του – καταλάβατε;

Storytelling management. Περνῶ τώρα στό διαχειρίζεσθαι διά τοῦ παραμυθιάσματος.
Ἐδῶ, οἱ μάνατζιερς, οἱ διαχειριστές τῶν ἐπιχειρήσεων δέν ἐκθέτουν πιά στούς ὑπαλλήλους τους στατιστικές, διαγράμματα, ὀρθολογικούς συλλογισμούς… – ὂχι, τούς λένε παραμύθια.
Γιατί;
Διότι οἱ ὀρθολογικοί συλλογισμού δέν πείθουν κανέναν. Οἱ ἂνθρωποι, κατά κανόνα, δέν συμπεριφέρονται μέ γνώμονα τή Λογική, άλλά τά συναισθήματά τους καί δέν ὑπάρχει καλύτερο μέσο ἀπό τίς ἱστορίες γιά νά τά ἐμπλέξεις. Ἀφοῦ τά ἐμπλεξουμε, μποροῦμε νά τά ὁδηγήσουμε -ἐμεῖς οἱ διαχειριστές!-, ἐκεῖ ὃπου θελουμε. Στό διαχειρίζεσθαι διά τοῦ παραμυθιάσματος ὁ ὑπάλληλος θεωρεῖται ἓνα πάσχον καί συναισθηματικό “ἐγώ”, τό ὁποῖο θά ἐλέγξουμε μόνο ἐάν ἐλέγξουμε τά συναισθήματά του.
Πήρατε εἲδηση βιβλία ὃπως τό Ὁ Σιαίηξπηρ γιά τό Μάνατζμεντ, παραδείγματος χάρη;
Τό θράσος αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀπίστευτο! Θέλουν νά μᾶς πείσουν ὃτι ὁ Shakespeare δέν ἒγραφε τά θεατρικά του κείμενα σκοπεύοντας στόν δήμιον (δημόσιο) ὂφελος, ἀλλά στό ἲδιον ὂφελος τῶν ἐπιχειρηματιῶν τῆς ἐποχῆς του!

Storytelling politics. Στήν Πολιτική τό παραμύθιασμα ἒγινε τό κλειδί – πρῶτα γιά τήν κατάκτηση τῆς Ἐξουσίας κι ἒπειτα γιά τήν ἂσκησή της. Κλειδί πού ἐπί προεδρίας Ρόναλντ Ρέϊγκαν εἰσηγήθηκαν οἱ spin doctors, οἱ ἐπικοινωνιολόγοι, οἱ ταχυδακτυλουργοί τῆς ἐπικοινωνίας, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὃτι πλειοψηφία δέν ὑπάρχει – κατασκευάζεται, ἀπό τούς ἲδιους. Κλειδί πού ἐπί Μπίλ Κλίντον εἰσηγήθηκαν οἱ story spinners, οἱ κλῶστες ἱστοριῶν. Κι ἒτσι, ἐπί προεδρίας του, ὁ Ρέϊγκαν ἀντικατέστηεσε τήν Πραγματικότητα μέ τόν Μῦθο, τόν Ὀρθό Λόγο μέ τ’ ἀνέκδοτα, τήν Πολιτική μέ τό παραμύθιασμα κι ἒγινε “ὁ πιό μεγάλος ἀφηγητής τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τῶν τελευταίων πενῆντα χρόνων”. Ὁ Τζιώρτζ Στεφανόπουλος ἦταν ἓνας story spinner, ἓνας κλώστης ἱστοριῶν τίς ὁποῖες ὁ Κλίντον θά ἒλεγε στόν πληθυσμό τῶν ΗΠΑ προκειμένου νά “περάσει” τά ψέμματά του. Ἀλλά ὁ χείριστος ὃλων εἶναι ὁ Κάρλ Ρόουβ. Πιστός στό δόγμα “ὀ σκοπός ἀγιάζει τά μέσα” ὑιοθέτησε, γιά λογαριασμό τοῦ George W. Bush, τή στρατηγική τῆς Σεχραζάτ, τῆς μεγαλύτερης ἀφηγήτριας ὃλων τῶν ἐποχῶν.

Ποιά ἦταν ἡ στρατηγική τῆς Σεχραζάτ;
Ἒνας Σουλτάνος, ἀπατημένος ἀπό τή Σουλτάνα, ἀποφασίζει νά νυμφεύεται μιά γυναῖκα ἀπό τό χαρέμι του κάθε βράδυ καί τό πρωί νά τήν ἀποκεφαλίζει γιά νά μήν τό ξαναπάθει!
Ἡ Σεχραζάτ κάνει ὃ,τι μπορεῖ ὣστε νά ὁ Σουλτάνος νά τήν ἐπιλέξει καί τό κατορθώνει.
Γιατί; Θέλει νά πεθάνει;
Τήν πρώτη, καί κατά τό δεδομένο, τελευταία νύχτα τοῦ γάμου καί τῆς ζωῆς της, ἀρχίζει τήν ἀφήγηση μιᾶς ἱστορίας, τήν ὁποία ἀφήνει ἀτελείωτη ὃταν φτάνει τό πρωϊ. Ὁ Σουλτάνος, περίεργος γιά τή συνέχεια τῆς ἱστορίας τῆς χαρίζει τή ζωή γιά ἓνα εἰκοσιτετράωρο. Τό ἑπόμενο βράδυ ἡ Σεχραζάτ συνεχίζει τήν ἱστορία, μέσα σ’ αὐτήν ἀρχίζει μιά καινούργια καί τίς ἀφήνει ἀτελείωτες ὃταν φτάνει τό πρωί.
Περνοῦν ἒτσι 1001 νύχτες καί στό τέλος ἡ Σεχραζάτ τοῦ χαρίζει κι ἓναν γιό.
Ἒ, θά ἒχετε ἀκούσει, φαντάζομαι, καί ἀπό στόματα δικῶν μας πολιτικῶν καναρινιῶν νά κελαϊδοῦν τόν καινούργιο ὁρισμό τῆς Πολιτικῆς: Πολιτική δέν εἶναι τό ἀπέραντο καί πάντα ἀνοιχτό ζήτημα τῆς συνολικῆς θέσμισης τῆς Κοινωνίας – ὂχι! Πολιτική εἶναι τό νά ἐφευρίσκεις τεχνάσματα γιά νά κερδίζεις χρόνο, προκειμένου νά σώσεις τό κεφάλι σου ὡς πολιτικός.

Storytelling recruitment. Καί κλείνω μέ τό τέταρτο παράδειγμα. Τό ἒτος 1999, τό Πανεπιστήμιο τοῦ Λός Ἂντζελες, καί τό Πεντάγωνο ἲδρυσαν τό Institue of Creative Technology, τό Ἰνστιτοῦτο Δημιουργικῆς Τεχνολογίας.
Δύο ἐπισημάνσεις ἐδῶ πρίν συνεχίσω:
Πρώτη: Τά πανεπιστήμια στήν Ἀμερική δέν εἶναι “οὐδέτερες κυψέλες γνώσης”. Εἶναι καί θερμοκήπια γιά κάθε λογῆς τερατωδία πού θά συμβεῖ στόν Κόσμο δέκα, εἲκοσι, τριάντα χρόνια μετά.
Δεύτερη: Ὂταν διαβάζετε τή λέξη “δημιουργική” σέ τίτλους τέτοιων φορέων, νά ἐννοεῖτε “καταστροφική”.
Πράγματι, σ’ αὐτό τό ἰνστιτοῦτο, ἐπιστήμονες συγκεκριμένων τομέων, στρατιωτικοί καί μερικοί ἀπό τούς καλύτερους σεναριογράφους τοῦ Hollywood συνεργάζονται καί δημιουργοῦν video-παιχνίδια τά ὁποῖα ἀφηγοῦνται ἱστορίες γιά τούς στρατιῶτες πού πολεμοῦν καί τίς αἰτίες τῶν πράξεών των, τά ὁποῖα σκοπεύουν στήν ἂμεση στρατολόγηση νέων, ἀφοῦ ὃποιος παίζει “πόλεμο” εἰκονικά, μετέχει οὐσιαστικά, σέ πολεμικά γυμνάσια. Κυρίως, ὃμως, ἐγκολπώνεται τήν πεποίθηση ὃτι βρίσκεται στή “σωστή πλευρά” καί ἡ προσωμοίωση πραγματικῶν τόπων τοῦ ἐνσωματώνει τή σύγχιση μεταξύ μυθοπλασίας καί πραγματικότητας, ἡ ὁποία θά τοῦ ἐπιτρέψει νά προκαλέσει πραγματικό μακελλειό ὃταν βρεθεῖ στό πεδίο τῆς μάχης
Μετά ἀπό μιά τέτοια εἰκονική ἐκπαίδευση, ὃταν ὁ στρατιώτης βρεθεῖ στό πεδίο τῆς μάχης, θ’ ἀνακαλέσει ἀναμνήσεις, θά πεῖ στόν ἑαυτό του: ‘Ἢμουν ἐδῶ ἒχω βρεθεῖ ἐδῶ πρίν ξέρω τί πρέπει νά κάνω.’ Αὐτός εἶναι ὁ ἀπώτερος σκοπός τοῦ παιχνιδιοῦ”, λέει ὁ ἐπικεφαλής τοῦ σχεδίου Michael Macedonia.
Καταλαβαίνετε: θά προκαλέσει ἓνα πραγματικό μακελλειό νομίζοντας ὃτι παίζει σέ video-παιχνίδι!
Καί αὐτό δικαιώνει πλήρως τήν ἐκτίμηση τῆς πολιτικῆς φιλοσόφου Hannah Arendt πού ἒγραψε ὃτι τό ἰδανικό ὑποκείμενο γιά τόν Ὀλοκληρωτισμό δέν εἶναι ὁ πεπεισμένος ἐθνικιστής (ναζιστής), οὒτε ὁ πεπεισμένος κοινοτιστής (κομμουνιστής)εἶναι ὁ ἂνθρωπος που δ έ ν μπορεῖ νά δ ι α κ ρ ί ν ε ι τήν Πραγματικότητα ἀπό τή Μυθοπλασία, τήν Ἀλήθεια ἀπό τό Ψέμα.

Διακόσια φεστιβάλ παραμυθιάσματος ὀργανώνονται κάθε χρόνο στίς Ἠνωμένες Πολιτεῖες – φυτώρια ἑνός ἀληθινοῦ αὐτοκρατορισμοῦ παραμυθιάσματος. Ἡ αὐτοκρατορία σφερίστηκε τήν τέχνη τῆς Ἀφήγησης, κατήργησε τή σύμβαση τῶν Τεχνῶν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τή δ ι ά κ ρ ι σ η μεταξύ Πραγματικότητας καί Μυθοπλασίας – σύμβαση ἡ ὁποια, μέ τή σειρά της, ἐπιτρέπει τήν ἂ ρ σ η τῆς δ υ σ π ι σ τ ί α ς τοῦ ἀκροατῆ, τοῦ θεατῆ, τοῦ ἀναγνώστη πρός αὐτό πού ἀκροᾶται, θεᾶται ἢ ἀναγιγνώσκει-, τήν ὑποβίβασε σέ παραμύθιασμα πρός ἲδιον ὂφελος καί προσπαθεῖ νά χιεραγωγήσει πλήρως τόν ἂνθρωπο.

IV

Confabulatores nocturni, 1

Τί μπορῶ νά κάνω ἐγώ, ἓνας καλλιτέχνης τῶν Παραστατικῶν Τεχνῶν καί τῆς Γραφῆς μπροστά σ’ αὐτήν τή λαίλαπα τῶν σφετεριστῶν ἓνός μέρους τῆς ἐπικράτειάς μου; ρώτησα τόν ἑαυτό μου πρίν ἀπό μερικά χρόνια.
Ἒδωσα μιά τετραπλή ἀπάντηση:
Πρῶτον: Νά καγγείλω κι ἐγώ, ὂπως κάνω τώρα, τήν ἀπάτη πού κρύβεται στή μετονομασία ἀπό narration σέ storytelling, ἀπό ἀφήγηση σέ παραμύθιασμα.
Δεύτερον: Νά προσπαθήσω νά γράψω μιά ἀντι-αφήγηση σέ κάθε κατασκευασμένο παραμύθι τῶν ἐπιχειρηματιῶν, τῶν τοκογλύφων καί τῶν πολιτικῶν.
Τρίτον: Νά συνεχίσω ν’ ἀφηγοῦμαι ἀκούραστα ἂξιες ἀφήγησης ἱστορίες ἒχοντας, πλέον, πλήρη συνείδηση ὃτι οἱ θεατές “Κρέοντες σ χ ε δ ό ν ὃλοι, μποροῦν, ὡραιότατα νά ταχθοῦν μέ τό μέρος τῆς Ἀντιγόνης ὃσο διαρκεῖ ἡ παράσταση, ἀλλά τίποτε δέν τούς ἐμποδίζει νά φερθοῦν σάν Κρέοντες ὃταν αὐτή τελειώσει” – οὺτε ἡ συνείδησή τους.
Τέταρτον: Σιδεροβέργινο κλουβί ὁ Κόσμος πού μέ ζώνει
σχεδόν τά τείχη
ἒγραψε σ’ ἓνα ποίημά του ὁ Νῖκος Καροῦζος σαράντα χρόνια πρίν.
Καί ρώτησε: – Κι ὁ ποιητής τί κάνει;, θά μοῦ πεῖς.
Καί ἀπάντησε: Αὐτός πασχίζει νά στερέψει τίς πηγές τῆς τρέλας.
Τό ἲδιο κι ἐγώ.

Confabulatores Nocturni / Νυχτερινοί Ἀφηγητές εἶναι ὁ τίτλος ἑνός ἱστοῦ παραστάσεων-ἀφηγήσεων τόν ὁποῖο ὑφαίνω σιγά-σιγά, μέ κέντρο τόν ἠθοποιό ὡς Ἀφηγητή.
Δεκαπεντασύλλαβος – οἱ Ραψωδοί τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἓνα νῆμα τοῦ ἱστοῦ.|
Γιατί ἀσχολοῦμαι μέ τόν δεκαπεντασύλλαβο;
Ἡ ἀπάντηση βρίσκεται στό ποίημα τοῦ Μάνου Ἐλευθερίου

Καημός στήν ἐπαρχία

Του αναθέσανε νά γράψει για ένα πλούσιο
πανέμορφο (του είπανε) κορίτσι άγνωστό του
που πέθανε φυματικό.
Έχει θολώσει ο νους του απ’ το ξαφνικό κακό.
Μά τώρα, πίνοντας κρασί, ποιο καθαρά βλέπει
τα πράγματα.
Βλέπει και τι παρέλειψε να πει, μες στη ζωή του.
Κι ακόμη, που έμεινε μισός σ’ αυτήν την επαρχία
όταν όλα του ‘δειχναν πως θα ‘ρχονταν αλλιώς
κι αλλιώς η ελληνική φυλή θα προχωρούσε.
Αύριο κιόλας κλείνει ο αιώνας
και θέλει ν’ ακουστεί και κάτι από το γεγονός.
Να τονίσει τον καημό της επαρχίας.
Να φυσήξει και να στάξει το φαρμάκι του
ο αέρας της
κι η επαρχία να ‘ναι σύμβολο μεγάλης συμφοράς.
Κάτι σαν άλλοθι δικό του για τη γονατισμένη του ζωή.

Όμως αυτό που ποιο πολύ τον διαλίζει
είναι πως ό,τι γράψει στη νεκρολογία πρέπει ν’ αρέσει
πρώτα στους άσχετους τους συγγενείς.
Σέ ευνουχισμένους ψευτολόγιους και απατημένους.
Σ’ αυτές τις φάρες που γεράσανε μην ξέροντας ποτέ
τι γλώσσα έχει ο καημός κι ο δεκαπεντασύλλαβος.

Μέσα στήν τεράστια ἒκταση τοῦ ἑλληνικοῦ δεκαπεντασυλλάβου ἀπό τόν Ὃμηρο μέχρι σήμερα ὁ Ἐνετός πατρίκιος Vicenzo Cornaro / Βιτσέντζος Κορνάρος κατέχει, μέ τήν ἀξία του, τήν κορυφαία του θέση.
Δέν θά πῶ τίποτε φιλολογικό γιά τόν Ἐρωτόκριτό του. Θά θίξω μόνο τρία ἂλλης λογῆς θέματα.
Πρῶτον: Πότε ἓνα πρᾶγμα εἶναι ἑλληνικό;
Ὀ Κορνάρος ἦταν γόνος οἰκογένειας Ἐνετῶν πατρικίων, ἡ ὁποία ἐξελληνίστηκε. Διάβασε στήν ἰταλική τό γαλλικό ἱπποτικό μυθιστόρημα Paris et Vienne / Πάρης καί Βιέννη (ὂχι Παρίσι καί Βιέννη !) καί τόν Orlando Furioso τοῦ συμπατριώτη του Ariostoκι ἒγραψε ἓνα ἒμμετρο ἐρωτικό μυθιστόρημα πού ἀγάπησαν ὃλοι οἱ πληβεῖοι τῆς ἐποχῆς του.

Δεύτερον: Ἠ γλῶσσα τοῦ Ἐρωτοκρίτου δ έ ν εἶναι ἡ κρητική διάλεκτος πού μιλοῦσαν στήν Κρήτη τήν ἐποχή ἐκείνη. Δέν ἀναπαράγει, δέν θησαυρίζει τή λαϊκή γλῶσσα. Ἀντιθέτως, δημιουργεῖ τή δ ι κ ή του γλῶσσα καί τόν δ ι κ ό του στίχο πού θά ἐπηρρεάσουν ἀποφασιστικά κάι τά δύο ἀπό τότε μέχρι σήμερα – αὐτή εἶναι ἡ δουλειά τοῦ ποιητῆ !

Τρίτον: Ὁ Ἐρωτόκριτος ἀφηγεῖται τήν ἱστορία ἑνός πάθους μεταξύ μιᾶ πριγκίπησας πού εἶναι μόλις 14 χρόνων κι ἑνός πληβείου πού εἶναι περίπου 18 χρόνων. Καί τά πάθή εἶναι τόσο σπάνια, ὃσο καί τ’ ἀριστουργήματα”, ἒγραψε ὁ Μπαλζάκ. Προσοχή, λοιπόν, στή κατάχρηση τῶν λέξεων στήν καθημερινή ζωή.

Ἡ ἀποψινή παράσταση χρησιμοποιεῖ τό λιμπρέτο πού ἒγραψε ὀ ἀείμνηστος Παναγιώτης Μουλλᾶς, καθηγητής φιλολογίας στό Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, γιά τόν πρῶτο δίσκο τοῦ ἀείμνηστου συνθέτη Νίκου Μαμαγκάκη Ἐρωτόκριτος – καντάτα ἐγχόρδων. Περιλαμβάνει μόνο τά τρία βασικά πρόσωπα τῆς ἀφήγησης – τόν Ἀφηγητή, τήν Ἀρετοῦσα καί τόν Ἐρωτόκριτο, πού στόν δίσοκο τοῦ Μαμαγκάκη ἑρμήνευαν ἀντιστοίχως οἱ ἀείμνηστοι ἠθοποιοί Μάνος Κατράκης, Βέρα Ζαβιτσιάνου καί Κώστας Καρρᾶς. Στή δική μας παράσταση, πού ἀποτελεῖ σπουδή στόν ἠθοποιό ὡς ἀρχαῖο ραψωδό οἱ τρεῖς ρόλοι θά ἑμηνευτοῦν ἀπό μένα, ἐνῶ στή θέση τῆς παρτιτούρας τῶν ἐγχόρδων θά συμπράξουν μέ διακριτή δεξιοσύνη καί συνεισφορά ὁ Γρηγόρης Ἀλυσσανδράκης μέ τή λύρα του καί ὁ Τριαντάφυλλος Μανωλέμης μέ τό λαοῦτο του.

Γιά νά δοῦμε ποιός εἶναι πραγματικός καί κορυφαῖος ἀφηγητής – ὁ Ρόναλτ Ρέϊγκαν ἢ ὁ Βιτσέντζος Κορνάρος.

Erotokritos_Arthens_2017

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ

Advertisements

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...