* “LIBERTATI, EGALITATI, FRÂȚIL’I”, di Yioryi Vrana

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ
Asândzâ, doamna Despina Zdhuku, tu blog-lu “Armânji” andribâ: Cum dzâțemu tu limba anoastrâ ¨Liberté, égalité, fraternité¨ ?
Mindui un Armânu, poetu mari și avocatu – Yioryi Vrana.
YIORYI VRANA
“Armânamea nu ari altu Armânu ca Yioryi”, dzâsi Kira Iorgoveanu-Manțu.
Pistipsescu.
Yioryi nu easti omu, easti un vertigo intelectual.
Șidzu și n’i ânyrapsi unâ epistolii trâ mini.
Lu ândribai: Potu si bagu textulu tu Facebook, trâ tuț Armân’i Yioryi ?
Yioryi: poţ si-adari iţi vrei! Macâ tini pistipseşti câ ari hâiri, alinâ-lu textulu iu vrei.
Aua easti, trâ tuț Armân’i ți voru s-anveață.
* * * * *
Libertati, egalitati, frâţiľi

Aesti zboarâ ţi lumea li clirunumsi di la ximutarea/ panastasea francezâ au noimâ prota chi prota giuridicâ. Ştimu tuţ câ ndreptulu fu thimiľiusitu di Romańi. Şi Codulu alu Napoleonu di la 1804 easti thimiľiusitu pri ndreptulu romanu. Şi sinteza a ndreptului romanu u ari adratâ strauşlu a nostru Justinianu cu avdzâtlu a lui codu. Ti-aţea, io dzâcu câ prindi si uflilisimu maxusu zboarâ latini. Ş-di-apoia limba a noastrâ armâneascâ easti neolatineascâ şi-ari unâ arâdâţinâ occidentalâ. Nu easti vârnâ tihisiri câ Armâńiľi lu-adusirâ tu Balcanu spiritlu occidentalu ş-pulitipsirea/ civilizaţia occidentalâ.

Ama, dupâ Justinianu ţi fu aţelu di-tu soni ampiratu Romanu di-tu Imperiulu Romanu di-tu Apiritâ si hipsirâ tu imperiu Greţiľi şi u alâxirâ niheamâ câti niheamâ limba latineascâ cu limba grâţeascâ. Mariana Bara tu cartea-ľi “Limba Armânească – Vocabular şi stil” dzâţi iuva câ limba a  noastrâ si greţiză pritu neoloyismili loati di-tu Bisearicâ ş–di-tu sculiili grâţeşti. Limba română dzâţea Mariana Bara si xanalatinidză pritu neooloyismili loati nai ma multu di-tu limba francezâ.

Neoloyismili ţi intrarâ tu limba armâneascâ di-tu limba grâţeascâ intrarâ tu carnea a limbâľei a noastrâ, si-adrarâ armâneşti. Structura latinâ a limbâľei a noastri easti ahântu pututâ câ, tuti zboarâli grâţeşti u tińisirâ forma gramaticalâ latinâ.

Easti unâ glărimi s-nâ ampulisimu noi cumu ari adratâ Constantin Roja s-li arńisimu şi s-lâ alipidămu aesti zboarâ grâţeşti, ţi tora suntu şi armâneşti, câ ţe aesti zboarâ au harea a loru literarâ ş-muşuteaţa a loru. Ama, s-mi tornu la cuvenda a noastrâ! Zboarâli ti cari mi-ntribaşi au prota chi prota unâ noimâ giuridicâ. Ti-aţea prindi s-hibâ latineşti, acşi cumu suntu tu tuti limbili neolatini.

Acşi cumu tu limba româneascâ, limbâ sorâ ti noi, ama cu unâ altâ aopsi, modernidzarea lingvisticâ fu unâ cu xanalatinidzarea, ş-tu limba armâneascâ, modernidzarea a limbâľei easti xanalatinidzari. Easti interesantu câ aestâ xanalatinidzari easti isa cu europenidzarea. Noi Armâńiľi va himu mintimeńi macâ va ştimu si-u ţânemu ziya ndreaptâ ‘ntrâ autohtonidzari şi europenidzari.

Tora ti zboarâ:
ti zborlu liberté
Tu limba armâneascâ ti-aestu zboru lu-avemu zborlu grâţescu eleftherie, ama aestu zboru nu easti undzitu tu-aestu contextu. Prindi s-dzâţemu libertati cari easti dipu uidisitu tu contextulu a ndrepturiloru a omlui. Mea, tora cându scriamu ńi-u aduşu aminti teta Libera, unâ tetâ a mea avdhiľeatâ ţi ari tricutâ la Dumnidză. Ţi numâ muşatâ!
Ti zborlu egalité
Tu limba armâneascâ ti-aestu zboru lu-avemu zborlu isa/ isea. Avemu şi-alti zboarâ ţi potu s-hibâ ufilisiti tu alti contexti. Prindi s-lu-ufilisimu neoloyismulu egalitati.
Ş-tu alti limbi neolatini si-adrarâ neoloyismi nchisindalui di la limba latinâ clasicâ. Nu easti loclu aoa s-dămu paradiymi (exempli).
Ş-di-apoia, doauâli zboarâ urdinâ di multu tu limba armâneascâ.
Ti zborlu fraternité
Ti aestu zboru, lu-avemu zborlu curatu armânescu şi latinescu frâţiľi ţi si-aflâ tu lexicadz ş-tu limba zburâtâ.
Tora ta si-ncľidu, io dzâcu câ uidisitu easti si-uflisimu aesti zboarâ:
Libertati, egalitati, frâţiľi.
S-hii ghini!
Cu vreari,
Yioryi
ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ
Advertisements

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...