* ΜΙΛΗΣΕ ΚΑΝΕΙΣ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟ; – 4: Ἡ Εὐρωζώνη ! Ἡ Οἰκονομική Δικτατορία τῶν Τραπεζιτῶν !

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ

The Road to Grexit
τῆς Frances Coppola
Μετάφραση: Κωνσταντῖνος Θεμελῆς
(Οἱ πλαγιογραμμίσεις καί οἱ χρωμοεμφάσεις εἶναι δικές μου.)

Ὁ Δρόμος πρός τή Γραικο-έξοδο

Ἀπό τότε πού ἡ ἑλληνική κυβέρνηση ζήτησε δημοψήφισμα πάνω στήν πρόταση τῆς 25ης Ἱουνίου ἀπό τήν Εὐρωομάδα, ἡ Τρόϊκα καί οἱ ἐκπρόσωποι τῶν κυβερνήσεων τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἓνωσης ἐπέμεναν ὃτι τό δημοψήφισμα εἶναι ψῆφος πάνω στό ἐάν ἡ Ἐλλάδα θά μείνει στή Εὐρωζώνη ἢ ὂχι. Παρά τίς ἐλληνικές ἐνστάσεις, τά ΜΜΕ, γενικῶς, ἀντήχησαν αὐτήν τήν ἂποψη. Ὀ Robert Peston τοῦ BBC, σέ ἓνα πολύ καλό ἂρθρο ἱστολογίου ἐξηγεῖ γιατί ἓνα “ΟΧΙ” στό δημοψήφισμα θά μποροῦσε νά σημάνει Γραικο-έξοδο:

“Λοιπόν, εἲτε ἀρέσει στήν ἑλληνική κυβέρνηση εἲτε ὂχι, καί φαινομενικῶς δέν τῆς ἀρέσει, ὀ Πρόεδρος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς Jean-Claude Junker ἒχει πεῖ ὂτι τό δημοψήφισμα τῆς Κυριακῆς εἶναι ψῆφος πάνω στό ἐάν ἡ Ἑλλάδα θά μείνει στό Εὐρώ ἢ ὂχι…

Ἓνα ἀποτέλεσμα τοῦ “ΟΧΙ” θά ὁδηγοῦσε τίς ἑλληνικές τράπεζες σέ οἰκονομικό στραγγαλισμό ἀνάληψης μετρητῶν καί διεθνῶν μεταφορῶν χρήματος γιά ἀόριστο χρονικό διάστημα.

Ἡ Ἑλλάδα θά ὁρμοῦσε πρός τήν πόρτα τοῦ εὐρώ πού γράφει “Ἐξοδος”, ἂν καί μιά τέτοια πόρτα δέν θά ἒπρεπε νά ὑπάρχει, πόσο μᾶλλον νά εἶναι ἀνοιχτή.”

Ὁ Ρόμπερτ Πρέστον συνεχίζει, γιά νά ἐξηγήσει γιατί κάτι τέτοιο θά μποροῦσε νά εἶναι καταστροφικό γιά τήν Εὐρωζώνη, ὂχι μόνο γιά τήν Ἐλλάδα. Ἒχω ἀναφερθεῖ στό ἲδιο θέμα σέ ἂλλο ἂρθρο μου.

Ἀλλά τί σημαίνει πραγματικά Γραικο-έξοδος; Τά περισσότερα ἂρθρα πάνω σ’ αὐτό τό ἐρώτημα μένουν κολλημένα στό ἐρώτημα ἐάν ὑπάρχουν νομικά ὣστε ἡ Ἑλλάδα νά φύγει ἀπό τή νομισματική ἓνωση. Ἡ νομική θέση εἶναι πραγματικά ἀσαφής, ἀφοῦ ἡ φυγή ἀπό τό Εὐρώ δέν προετίθετο ποτέ ὡς δυνατότητα. Ἀλλά οἱ ὁμὀφωνες πιθανότητες εἶναι οἱ ἑξῆς:

1.  Ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ νά βγεῖ ἀπό τό Εὐρώ ἐξ αἰτίας κάποιου συνασπισμοῦ ἂλλων κρατῶν-μελῶν τῆς Εὐρωζώνης.
2.  Ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ νά βγεῖ ἀπό τό Εὐρώ ἐξ αἰτίας Ὀργανισμῶν τῆς Εὐρωζώνης.
3.  Ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ νά ἐπιλέξει τήν ἒξοδο ἀπό τήν Εὐρωζώνη ἐνόσω παραμένει στήν Εὐρωπαϊκή Ἓνωση (ἂν καί αὐτό ἀμφισβητεῖται).
4. Ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νά ἐπιλέξει τή φυγή ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Ἓνωση, πρᾶγμα πού θά μποροῦσε, φυσικά, νά σημαίνει ἐγκατάλειψη τῆς Εὐρωζώνης.
5.  Ἐάν ἡ Ἑλλάδα ἐπρόκειτο ν’ αφήσει τήν Εὐρωπαϊκή Ἓνωση, θά μποροῦσε νά συνεχίσει νά χρησιμοποιεῖ τό εὐρώ, ἀκριβῶς ὃπως ὁ Παναμᾶς χρησιμοποιεῖ τό δολλάριο τῶν Η.Π.Α. Ἡ Εὐρώπη δέν μπορεῖ νά τό ἐμποδίσει αὐτό.

Ἐπιπλέον, χρεωκοπία δέν σημαίνει ἒξοδο ἀπό τό Εὐρώ ἢ τήν Εὐρωπαϊκή Ἓνωση. Τά δύο αὐτά εἶναι ἀρκετά χωρισμένα. Ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νά χρεωκοπήσει παραμένοντας, νομικά, μέλος τοῦ Εὐρωζώνης – ἂν καί αὐτό θά εἶχε οἰκονομικές καί πολιτικές συνέπειες.

Ἡ πιθανότητα 5 εἶναι τό κλειδί. Κάθε χώρα μπορεῖ νά χρησιμοποιήσει τό εὐρώ ὡς νόμισμά της, εἲτε εἶναι μέλος τῆς Εὐρωζώνης εἲτε ὂχι. Καί κάποιες τό κάνουν: Παραδείγματος χάρη, τό Μαυροβούνιο καί τό Κόσσοβο χρησιμοποιοῦν τό εὐρώ ἂν καί ἀπέχουν πολύ ἀπό τό νά γίνουν δεκτά στήν Εὐρωπαϊκή Ἓνωση, πόσο μᾶλλον νά γίνουν μέλη τῆς Εὐρωζώνης.
Τί διακρίνει, λοιπόν, ἓνα μέλος τοῦ εὐρώ ἀπό ἓναν χρήστη τοῦ εὐρώ;

Φυσιολογικά, ἡ διάκριση μεταξύ ἑνός ἐκδότη κρατικοῦ νομίσματος καί ἑνός (ξένου) χρήστη ἐνός νομίσματος εἶναι ὃτι ὁ ἐκδότης κρατικοῦ νομίσματος ἒχει πλήρη ἒλεγχο τῆς προσφορᾶς χρήματος, ἐνῶ ὁ χρήστης πρέπει νά τό κερδίσει, νά τό δανειστεῖ ἢ νά τό ἀγοράσει ἀπό ἐξωτερικές πηγές. Ἀλλά ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ νά θεωρηθεῖ ἓνας ἐκδότης κρατικοῦ νομίσματος. Ἡ κεντρική τράπεζά της (σ.τ.μ. ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος) μπορεῖ νά χρησιμοποιήσει μόνο τό ποσό τῶν εὐρώ πού τῆς ἐπιτρέπει ἡ Εὐρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αὐτό τό ποσό μόλις ἒχει παγώσει ἀπό τήν ΕΚΤ. Ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ νά δανειστεῖ, νά ἀγοράσει ἢ νά κερδίσει ἐπιπλέον εὐρώ ἀπό ἐξωτερικές πηγές. Αὐτά μποροῦν νά τά κάνουν οἱ χρῆστες χρήματος, ὂχι οἱ ἐκδότες χρήματος. Ἒτσι, ἡ Ἑλλάδα δέν ἒχει κανέναν ἒλεγχο τῆς προσφορᾶς χρήματος. Εἶναι σάν νά χρησιμοποιεῖ ἓνα ξένο νόμισμα σάν νά εἶναι δικό της.

Τό Blooberg ἀναφέρει ὃτι ἡ Βουλγαρία, πού δέν εἶναι μέλος τῆς Εὐρωζώνης, ἀλλά ὑποστηρίζει τό νόμισμά της μέ ἀποθεματικά τοῦ εὐρώ, ἒχει τήν ἂδεια νά δανειστεῖ ἀπό τήν ΕΚΤ μέ τόν ρυθμό πού δανείζονται τά μέλη τῆς Εὐρωζώνης, προστατεύοντας ἒτσι τίς τράπεζές της ἀπό τήν ἑλληνική μόλυνση. Αὐτό εἶναι ἒνα προνόμιο πού, φυσιολογικά, ἀφορᾶ μόνο τά μέλη τῆς Εὐρωζώνης – καί αὐτό τό προνόμιο ἒχει ΑΦΑΙΡΕΘΕΙ ἀπό τήν Ἑλλἀδα. Ἐάν αὐτό ἀληθεύει, τότε ἡ Βουλγαρία (μή μέλος τῆς Εὐρωζώνης) μπορεῖ νά προμηθευτεῖ εὐρώ ἀπό τήν ΕΚΤ, ἐνῶ ἡ Ἑλλάδα δέν μπορεῖ. Εἶναι σκληρό νά βλέπει κάποιος τί ὂφελος προσφέρει ἡ συμμετοχή τῆς Ἑλλάδας στήν Εὐρωζώνη, ἐκτός ἀπό ἀνακατανομή ἀποδείξεων κυριαρχικοῦ δικαιώματος (seigniorage receipts).

Πραγματικά, ἡ Ἐλλάδα εἶναι μιά “δολλαροποιημένη” (ἢ “εὐρωποιημένη”) οἰκονομία, τῆς ὁποίας ἡ δημοσιονομική καί ἐμπορική θέση εἶναι τόσο δεινή, ὣστε δέν μπορεῖ νά δανειστεῖ, ν’ ἀγοράσει ἢ νά κερδίσει τό νόμισμα πού χρειάζεται. Βρίσκεται σέ συναλλαγματική κρίση.

Ἡ Ἑλλάδα ἒχει ἐπιβάλλει δρακόντεια μέτρα γιά νά διατηρήσει τά ἀποθέματά της σέ εὐρώ. Ἒχει κλείσει τίς τράπεζές της ἐπ’ ἀόριστον καί ἒχει ὁρίσει γιά τούς πολῖτες ὃριο ἀναλήψης ἀπό τά ΑΤΜ. Καί ἒχει ἐπιβάλλει ἐλέγχους κεφαλαίων: τό χρήμα διακινεῖται μόνο στήν Ἑλλάδα, ὂχι ἒξω ἀπ΄ αὐτήν. Αὐτό ἀποτελεῖ, ἐκ μέρους της, μερική ἀναστολή τῆς χρήσης τοῦ συστήματος διακανονισμοῦ Target2. Ἡ ἀνάληψη καταθέσεων (deposit flight) ἒχει σταματήσει, ἀλλά ἒτσι ἒχει χρήματα γιά εἰσαγωγές. Τό κέρδος αὐτοῦ εἶναι φυσικά τό ὃτι θά ὑπάρξει τώρα μιά  ἒξυπνη διόρθωση τοῦ ἐμπορικοῦ ἱσοζυγίου. Ἀλλά αὐτό ξεπερνιέται ἀπό τίς καταστροφικές συνέπειες γιά τήν Οἰκονομία ἑνός τόσο δραστικοῦ σφιξίματος τῆς νομισματικῆς πολιτικῆς.

Δύο πράγματα θά ἒπρεπε νά εἶναι πλέον φανερά.
Πρῶτον, ὃτι τό Εὐρώ δέν εἶναι κατά καμμία ἒννοια τό νόμισμα “τῆς Ἐλλάδας”.
Καί δεύτερον, ὃτι αὐτό ἀληθεύει γιά ὃλες τίς χῶρες τῆς Εὐρωζὠνης, ὂχι μόνο γιά τήν Ἑλλάδα. Κανένα μέλος τῆς Εὐρωζώνης δέν εἶναι ἐκδότης κρατικοῦ νομίσματος. Ὃλα χρησιμοποιοῦν ξένο νόμισμα.
Ἀλλά ἐάν κανένα μέλος δέν εἶναι ἐκδότης κρατικοῦ νομίσματος, ποιός ἐκδίσει τό Εὐρώ;

Ὁ ἐκδότης τοῦ Εὐρώ εἶναι, φυσικά, ἡ Εὐρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αὐτή ἀποφασίζει πόσο χρήμα θά ἒχει κάθε κράτος-μέλος. Αὐτό δέν ἰσχύει μόνο γιά τήν Ἐλλάδα: Ἡ ΕΚΤ ὁρίζει τήν ἒκδοση χρήματος γιά ὃλα τά κράτη-μέλη. Ἒτσι, ἒχουμε ὑποθετικῶς κυριάρχα κράτη, πού ἐπιτρέπουν σέ ἓνα μή ἐκλεγμένο ὑπερεθνικό σῶμα νά ὁρίζει τήν ἒκδοση χρήματος, νά βρίσκεται πάνω ἀπό τόν Νόμο καί νά μήν ἐλέγχεται ἀπό κανέναν. Καί αὐτό τό σῶμα μπορεῖ νά παγώνει ἢ νά ἀποσύρει τό χρήμα ἀπό τίς τράπεζες τῶν κρατῶν-μελῶν ὁποιαδήποτε στιγμή καί γιά ὁποιονδηποτε λόγο.

Ὁ σκόπιμος περιορισμός τῆς προσφορᾶς χρήματος μέσα σέ περιοχές μιᾶς νομισματικής ἓνωσης ἀπό τήν κεντρική τράπεζά της εἶναι περίεργος. Καμμία ἂλλη κεντρική τράπεζα νομισματικῆς ἓνωσης πάνω στή Γῆ δέν κάνει τέτοιο πρᾶγμα. Παραδείγματος χάρη, θά ἦταν ἀδιανόητο γιά τήν Τράπεζα τῆς Ἀγγλίας νά ἀρνηθεῖ ρευστότητα στίς τράπεζες τῆς Σκωτίας. Ἀλλά ἡ ΕΚΤ ἀρνήθηκε ρευστότητα στίς τράπεζες τῆς Ἑλλάδας, ὂχι ἐπειδή εἶναι ἀφερέγγυες (πρᾶγμα πού εἶναι εὒλογη αἰτία γιά νά ἀρνηθεῖ ρευστότητα), ἀλλά ἐπειδή ὁ ἠγέτης δέν θά τηρήσει τή δημοσιονομική γραμμή.
Ἒχει ἀναλάβει ἓναν πολιτικό ρόλο πού δέν θά ἒπρεπε νά ἒχει.

Φυσικά, οἱ μέτοχοι τῆς ΕΚΤ εἶναι οἱ κυβερνήσεις τῶν κρατῶν-μελῶν. Ἀλλά αὐτές οἱ κυβερνήσεις ἒχουν δεσμευθεῖ μέ νόμους καί συνθῆκες πού τούς ἐμποδίζουν νά παρεμβαίνουν ἢ νά ἐλέγχουν μέ ὁποιονδήποτε τρόπο τήν ΕΚΤ. Ἒτσι, στήν πραγματικότητα, ἡ Εὐρωζώνη εἶναι μιά οἰκονομική δικτατορία πού διευθύνεται ἀπό τραπεζῖτες.

Ἀγωνίζομαι νά δῶ γιατί ὁποιοσδήποτε θά ἒμπαινε μέ τή θέλησή του σ’ αὐτήν, πόσο μᾶλλον νά θέλει νά παραμείνει.

Ἀλλά αὐτή εἶναι ἡ Δημοκρατία γιά ἐσᾶς. 

Ἡ Γραικο-έξοδος εἶναι μιά διαδικασία, ὂχι ἓνα γεγονός. Καί εἶναι μιά διαδικασία πού ἒχει ἢδη ἀρχίσει. Ἡ συμμετοχή τῆς Ἐλλάδας στήν Εὐρωζώνη ἀνεστάλλει μερικῶς ὃταν ἡ ΕΚΤ ἒθεσε ἀνώτατο ὃριο στόν ELA (Ἒκτακτος Μηχανισμός Ρευστότητας). Ἐάν αὐτή ἡ ἀναστολή γίνει ὁριστική ἐξαρτᾶται ἀπό τή στάση τῆς ΕΚΤ στά ἐπερχόμενα γεγονότα.

Ἐάν ἡ ΕΚΤ ἀπαντήσει σέ ἓνα “ΟΧΙ” τοῦ δημοψηφίσματος μέ αὒξηση τῶν ἐγγυήσεων ἀπό κουρέματα γιά νά χρηματοδοτήσει τίς τράπεζες –στήν πραγματικότητα, θέτοντας ὃριο μετρητῶν στίς ἑλληνικές τράπεζες–, ἡ προσφορά χρήματος στήν Ἐλλάδα θά συρρικνωθεῖ ἀκόμα περισσότερο καί οἱ τράπεζές της ἐνδέχεται νά καταρρεύσουν ὃλες μαζί, ἀφήνοντάς της τή μοναδική ἐπιλογή τῆς εἰσαγωγῆς παραλλήλου νομίσματος. Ἡ Ἑλλάδα ἐνδέχεται νά παραμείνει κατ’ ὂνομα στήν Εὐρωζώνη, ἀλλά ἡ χρήση τοῦ Εὐρώ ὡς ἐγχωρίου νομίσματος ἐνδέχεται νά καταστεῖ ἀδύνατη. Γραικο-έξοδος – de facto (έκ τῶν πραγμάτων) ἢ de jure (ἐκ τοῦ νόμου).

Τά ἀποθέματα τῶν εὐρώ τῆς Ἑλλάδας θά ἐξαντληθοῦν σιγά-σιγά, καθιστώντας την ἀνήμπορη νά ἀγοράσει οὐσιώδη προϊόντα ὃπως πετρέλαιο. Ἡ μετατροπή τών καταθέσεων καί τῶν ὁμολόγων στό παράλληλο νόμισμα θά μποροῦσε νά βοηθήσει στή διατήρηση ἀποθεμάτων, ἂν καί αὐτό θά μποροῦσε νά εἶναι ἀκόμα ἓνα βῆμα πρός τήν ἐξοδο. Ἒτσι, θά χρεωκοπήσει. Γιατί νά ξοδέψει σπάνια εὐρώ πρός τούς ἲδιους τούς δανειστές πού τά ἒκαναν σπάνια;

Καθώς ἡ συναλλαγματική κρίση τῆς Ἐλλάδας ἐντείνεται, ἡ ὑποθήκευση λιμανιῶν στήν Κίνα μέ ἀντάλλγμα δολλάρια καί ἡ φιλοξενία στρατιωτικῶν βάσεων τῆς Ρωσίας θά μποροῦσε, ξαφνικά, νά ἐντυπωσιάσει. Ἀντιμέτωπη μέ μιά σοβαρή ἒλλειψη σκληροῦ νομίσματος, θά εἶναι δύσκολο νά ἐγκαλέσει κάποιος τήν Ἐλλάδα ἐπειδή κοιτάζει πρός τήν Ἀνατολή.
Δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὃτι ἡ ἀνησυχία τῶν ΗΠΑ αὐξάνεται ἀπό τούς χειρισμούς τῆς Εὐρωζώνης στήν ἑλληνική κρίση.

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ

Advertisements

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...