* ΗΧΟΧΡΩΜΑΤΑ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΕΜΠΑΘΕΙΑΣ

ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ
Δημώδη ἠχοχρώματα ἀπό τό οὐράνιο τόξο τῆς ἐρωτικῆς ἐμπάθειας

I
“Σέ ἀντίθεση μέ τήν ἀγάπη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἠθικόν δέον, ἓνα “πρέπει” τῆς Ἠθικῆς καί μοιάζει ὑπεράνθρωπη ἀρετή, ἡ ἐμπάθεια εἶναι πρωτογενής ροπή τοῦ ἀνθρώπου, μέρος τῆς φύσης του. Καί γενεσιουργός ἒριδας.

Εἶμαι βέβαιος ὃτι ἀκούγοντας τή λέξη “ἒριδα”, ὁ νοῦς σας πήγε κατ’ εὐθείαν στό Κακό. Αὐτό συνέβη διότι στήν ἐποχή μας πολλοί μᾶς ὡθοῦν στήν κατάργηση τῶν διακρίσεων, μέ στόχο τήν τυφλότητά μας.  Ἀλλά ἐάν δέν διακρίνουμε, δέν μποροῦμε νά δοῦμε! Ἐάν δέν διακρίνουμε, βλέπουμε  ἀνθρώπους καί πράγματα ἲδια — ἐνῶ δέν εἶναι!
Οἱ Ἓλληνες (οἱ ἀρχαῖοι, ἐννοεῖται) διέκριναν σέ ἒριδα βαρεία (δηλαδή κακή) καί ἒριδα ἀγαθή. Ἡ πρώτη φέρνει τή διχόνοια καί τον πόλεμο, ἠ δεύτερη προκαλεῖ ἃμιλλα καί δημιουργικόν συν-αγωνισμό. Ἡ μία καταστρέφει, ἡ ἂλλη δημιουργεῖ. Καί ἡ δημιουργική ἒρις εἶναι ἀποτέλεσμα ἐμπάθειας.

Ἐάν ἡ ἀγάπη “οὖ ζηλοῖ, οὖ περπερεύεται, οὖ φυσιοῦται, οὒκ ἀσχημονεῖ, οὖ ζητεῖ τά ἑαυτῆς, οὖ παροξύνεται, οὖ λογίζεται τό κακόν, οὖ χαίρει ἐπί τῆ ἀδικία”, ὃπως γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στόν ὓμνο του, ἡ ἐμπάθεια ἀντιστοιχεἶ σέ ὃλες τίς ἀρνήσεις: ζηλοτυπεί, ἀλαζονεύεται, ξιπάζεται, ἀσχημονεῖ, διεκδικεῖ — π.χ. χθές χώρισα ἀπό κάποια γυναίκα καί σήμερα τῆς φωνάζω: Θέλω τήν καλοσύνη μου πίσω!—, παροξύνεται, σκέφτεται τό κακό — Τό σεβντά μου ν’ αποκτήσεις καί τρελή να καταντήσεις!—, λέει ἓνα δημῶδες τραγούδι τοῦ Πωγωνίου, συχνά χαίρει μέ τό ἂδικο.

Κινούμενο σέ μιά κλίμακα, στό ἓνα ἂκρο τῆς ὁποίας βρίσκεται ἡ πράξη τῆς θυσίας: πεθαίνω γιά σένα! — Γιά πιάσε Δῆμο μ’ τό σπαθάκι σου καί βάλ’ το στήν καρδιά μου— καί στό ἂλλο ἡ πράξη τῆς ἐκδίκησης — Βαρέθηκα νά σκοτώνω τούς ἐραστές σου! Τώρα θά σκοτώσω ἐσένα!, λέει ὁ δόν Χοσέ στήν Κάρμεν, κάθε συναίσθημα ἐμπάθειας καλλιεργεῖ αὐθορμήτως τήν ταύτιση μέ τόν ἂλλο ἢ τήν ξένωση ἀπό τόν ἂλλο


II
“Τά παιδιά φθονοῦν! Οἱ ἒφηβοι φθονοῦν! Οἱ ἀντεραστές φθονοῦν! Κανένας δέν βγαίνει στή ζωή, ἐάν δέν βουτήξει πρῶτα σ’ αύτήν τήν κολυμπήθρα. Κι ὓστερα ἒρχονται οἱ… “δημοκρατικές διαδικασίες” καί τόν ἀποτελειώνουν! “Οἱ δημοκρατικοί θεσμοί”, ἒγραψε ὁ Ἀλεξίς ντέ Τοκβίλ, στό περίφημο ἒργο του Ἡ Δημοκρατία στήν Ἀμερική, ἀναπτύσσουν μέ τόν ἐπιτυχέστερο τρόπο τά συναισθήματα φθόνου στήν ἀνθρώπινη ψυχή”. Γιατί εἰδικῶς οἱ δημοκρατικοί; Διότι καλλιεργοῦν τήν “ἱσότητα”, τίς “ἲδιες εὐκαιρίες”, τόν “ἐξισωτισμό” στά πνευματικά καί τά ὑλικά ἀγαθά. Τή βασίλισσα τῆς Αγγλίας τή θαυμάζει κάποιος, λιμπίζεται τό ἒχειν της, ἀλλά δέν τή φθονεῖ. Γιά νά πλέξει τό ὑφάδι του ὁ φθόνος χρειάζεται τήν αὐταπάτη τοῦ ἐφικτοῦ — “Κι ἐγώ μπορῶ”!. Ἀμ δέν μπορεῖς! Ἀμ δέν μπορεῖς! Ἓνας ζωγράφος τῆς σειρᾶς θαυμάζει τόν Λεονάρτνο ντά Βίντσι καί τόν Καραβάτζιο, ἀλλά φθονεῖ τόν διπλανό του “συνάδελφο” (!) ἐπειδή τοῦ μοιάζει σχεδόν σέ ὃλα. Ἡ ὁμοιότητα εἶναι σαράκι καί ὂχι ἡ θεαματική ὑπεροχή. Καί τότε ἀρχίζεις νά λές “γιατί αὐτός καί ὂχι ἐγώ;”, “τί παραπάνω ἒχει ἀπό μένα;”, “τί τοῦ ζήλεψε αὐτή ἡ γυναίκα, πού δέν ἒχω εγώ;” καί νά νομίζεις ὃτι ἐπιβάλεις ἱσότητα, ἐπειδή κοιτάζεις τίς ἀρετές σου μέ μεγεθυντικό φακό. Ἀμ δέ! Ἀμ δέ !
   Ὁ ἂνθρωπος πού τραγουδάει στό σμυρνέϊκο πού ἀκολουθεῖ,χρησιμοποιεῖ -γιά στιχουργικούς λόγους-, τή λέξη ζήλεια. Ἐννοεῖ, ὃμως, τόν φθόνο.(Ἀκολουθεῖ ἡ Μπουρνοβαλιά.)

                  (Ἀποσπάσματα ἀπό τόν ἀφηγηματικό μῖτο τῆς παράστασης)

ΔΗΜΩΔΗ 1

Τά κείμενα τοῦ ἀφηγηματικοῦ μίτου ἀπαρτίζονται ἀπὀ ψηφίδες κειμένων τοῦ Κωστῆ Παπαγιώργη, τοῦ Ρένου (Ἀποστολίδη), τοῡ Γιώργου Βελουδῆ καί τοῦ Κωνσταντίνου Θεμελή.
Δημώδη τραγούδια ἀπό ὃλες τίς περιοχές τῆς Ἑλλάδας, τοῦ Πόντου καί τῶν Ἑλληνοφώνων χωριῶν τῆς Κάτω Ἰταλίας μέ ἀποκλειστικό θέμα τήν ἐρωτική ἐμπάθεια.
Κλαρίνο, φλογέρες: Γιῶργος Μπέλλος
Βιολί (σέ διαφορετικές παραστάσεις): Βαγγέλης Κατσούρας, Γιῶργος Φλούδας
Λαοῦτο: Γιάννης Διαμάντης
Κρουστά: Πέτρος Παπαγεωργίου
Τραγούδι: Ἑλένη Μπούτσικου
Ἀφήγηση, τραγούδι, δραματουργία: Κωνσταντῖνος Θεμελῆς
ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ
*  Ἓνα ἐξαιρετικό κείμενο τοῦ ἀρχιτέκτονα καί ἀνθρωπογεωγράφου Μιχάλη Ἀράπογλου γιά τήν πρώτη παράσταση στή Βήσσανη Πωγωνίου

ΔΗΜΩΔΗ 3    ΔΗΜΩΔΗ 4
ΔΗΜΩΔΗ 5    ΔΗΜΩΔΗ 6
ΔΗΜΩΔΗ 7    ΔΗΜΩΔΗ 8
ΚΡΕΜ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΑ

Advertisements

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...